EMDR is de afkorting van Eye Movement Desensitisation and Reprocessing.

Het is een psychotherapeutische benadering, ontwikkeld in 1987 door Francine Shapiro, doctor in psychologie bij het “Mental Research Institute” van Palo Alto in de Verenigde Staten.

EMDR therapie is een wetenschappelijk ondersteunde behandeling (24 gecontroleerde studies die de efficiëntie van EMDR ondersteunen) aangeraden door meerdere internationale organisaties (bv de Wereldgezondheidsorganisatie, 2013)

Hoe werkt EMDR ?

EMDR vertegenwoordigt een specifieke methode binnen een ruimer theoretisch model, ‘Adaptive Information Processing’ (AIP) genaamd.
Deze term verwijst naar een aangeboren capaciteit van het brein om moeilijke levenservaringen te verwerken en te komen tot een adaptieve oplossing. Zoals de rest van het lichaam zich herstelt van fysieke wonden. Het AIP-model zegt dat het informatieverwerkingssysteem van de hersenen geblokkeerd kan geraken als gevolg van een psychisch trauma en dat specifieke methoden, zoals EMDR, katalysator kunnen zijn voor een effectieve informatieverwerking die leidt tot een snelle en adaptieve verwerking van het trauma.
Herinneringen, die op een dysfunctionele manier zijn opgeslagen, liggen aan de basis van pathologie. Hierbij zijn aspecten van de traumatische beleving op zintuigelijk, lichamelijk, emotioneel, cognitief vlak opgeslagen in dysfunctionele geheugennetwerken. EMDR maakt het mogelijk toegang te krijgen tot deze dysfunctionele geheugennetwerken en te zorgen voor een aangepaste informatieverwerking zodat de dysfunctionele opgeslagen herinneringen alsnog worden verwerkt en op bewust niveau toegankelijk worden zonder dat ze nog een emotionele lading oproepen.

Hoe verloopt een EMDR-therapie?

EMDR is een volwaardige therapie en dient als dusdanig op een deskundige manier uitgeoefend te worden. De voorbereiding vraagt 1 tot meerdere sessies. De therapeutische relatie is hierbij belangrijk en het verzamelen van informatie betreffende de levensloop van de cliënt. Ook een diepgaande anamnese over de problematiek en het bepalen van mogelijke tegenindicaties is noodzakelijk om tot een behandelplan te komen. De voorbereidingsfase heeft tevens als doel de cliënt te informeren over EMDR. Als aan al de vermelde voorwaarden is voldaan kan de eigenlijke EMDR-therapie starten.

Met hulp van de cliënt zoekt de psychotherapeut de herinnering of de situatie die aan de oorsprong ligt van de moeilijkheden (bvb een verkeersongeval), en indien er meerdere herinneringen of situaties zijn wordt daarvan een rangorde opgesteld in het behandelplan. De techniek van EMDR start na het verwoorden van een negatieve gedachte (bvb ik ga sterven), het oproepen van de emoties (bvb angst, onmacht), de fysieke gewaarwordingen (bvb druk op de borstkas) die nog actueel aanwezig zijn als de cliënt aan de belastende situatie denkt, evenals de positieve gedachte die de cliënt verhoopt in de plaats van de negatieve gedachte (bvb ik ben nu veilig).

Daarna start de fase van desensitisatie met afwisselende bilaterale stimulatie. Bilaterale stimulatie gebeurt via oogbewegingen, tactiele stimulatie of geluidsstimulatie.

De therapeut onderbreekt de stimulatie en moedigt de cliënt aan te zeggen wat zich in hem afspeelt. Tijdens deze fase kan de cliënt eventueel intense emoties ervaren.

Eens de moeilijke situatie “gedesensitiseerd” is, start de installatiefase waarbij de therapeut gebruik maakt van de bilaterale stimulatie om de positieve gedachte te installeren.

De therapeut checkt vervolgens of de positieve gedachte, verbonden met de moeilijke situatie, de cliënt niet meer belast.

De therapeut beëindigt de sessie met een korte debriefing.

Voor wie is EMDR bedoeld ?

EMDR is bedoeld voor volwassenen maar ook voor kinderen die traumatische ervaringen  hebben meegemaakt (zoals fysisch of psychisch geweld, een ongeluk, seksueel misbruik, natuurramp of oorlog, etc.) maar ook voor  het behandeling van verscheidene psychische stoornissen (zoals depressie, verslavingen, eetstoornissen, paniekaanvallen, fobieën en angsten, dwangstoornissen of psychosomatische aandoeningen), voor zover die gebaseerd zijn op onverwerkte herinneringen.

Wanneer een kind of een adolescent kampt met problemen, waarvan vermoed wordt dat ze te maken hebben met eerder meegemaakte ingrijpende gebeurtenissen, dan is EMDR als behandeling aangewezen. Toepassing van EMDR bij kinderen kan al vanaf de leeftijd van ±2 jaar. Ook ingrijpende gebeurtenissen die plaats vonden, nog voordat taalontwikkeling op gang is gekomen, kunnen met behulp van EMDR worden verwerkt. Bij heel jonge kinderen krijgen ouders of verzorgers een belangrijk aandeel in de behandeling.

Welke voordelen heeft EMDR in vergelijking met andere psychotherapeutische methoden ?

Het voordeel van EMDR ligt in de snelheid en de efficiëntie van de behandeling.
Een enkelvoudige trauma (bvb een auto-ongeluk zonder gewonden of doden, meegemaakt door een stabiel persoon) en een eenvoudige fobie (bvb vliegangst) kunnen in enkele sessies worden opgelost (1 à 5 sessies).

Complexe trauma’s (bvb fysieke of seksuele mishandeling gedurende een lange periode) en veralgemeende angst (een buitenmatige angst die betrekking kan hebben op diverse situaties of gebeurtenissen) vragen een langere voorbereiding en een langdurige therapie.
Bij de behandeling van deze laatstgenoemde problematiek blijft EMDR nuttig maar dient deze geïntegreerd te worden in een ruimere psychotherapeutische benadering, waarbij de therapeut tevens gebruikt maakt van andere technieken waarmee hij vertrouwd is.
In meer ernstige gevallen kan het jaren duren vooraleer het aangewezen is om via EMDR verwerking te doen. We spreken in die gevallen ook over EMDR maar waarbij de focus vooral ligt op het voorbereiden, dat wil zeggen het stabiliseren, hulpbronnen bij de cliënt te versterken, om zo te komen tot een stabieler evenwicht bij de cliënt.